نقد

نحوۀ استقرار مجموعۀ حکومتی در پایتخت‌های جدید جهان (۲): کانبرا

استرالیا کشوری است توسعه یافته که در نیمکره جنوبی واقع شده است. این کشور از مجموعه کشورهای مشترک‌المنافع و دارای حکومت پادشاهی مشروطه است و بالاترین مقام سلطنتی بریتانیای کبیر یعنی ملکه الیزابت دوم، ملکۀ این کشور نیز به حساب می‌­آید. جانشین ملکه در این کشور فرماندار کل استرالیا است که وی نیز به نوبۀ خود فرمانداران ایالت‌های این کشور را تعیین می‌کند. هرچند فرماندار کل بر طبق قانون اساسی، از اختیارات فراوانی برخوردار است اما در عمل شخص اجرایی اول در استرالیا نخست وزیر است که طی یک فرآیند دموکراتیک انتخاب می‌شود و دولت را تشکیل می‌دهد.

تا قبل از سال ۱۹۰۱ استرالیا به صورت ایالت­‌های جداگانه اداره می­شد و پایتخت مستقل نداشت. در واقع از شش ایالت تشکیل شده بود. اما در سال ۱۹۰۱ از بریتانیای کبیر استقلال یافت و ششمین مستعمره استرالیا (New South Wales) یک کشور متحد ایجاد کرد و نام آن را کشورهای مشترک المنافع استرالیا (Commonwealth of Australia) نامید. در نتیجه نیاز به یک پایتخت واحد برای استرالیا احساس شد.

اگرچه شهرهای سیدنی و ملبورن شهرت بیشتری در جهان دارند و بسیاری از مردم تصور می‌کنند یکی از این دو شهر، پایتخت استرالیا است اما اینگونه نیست؛ سیدنی بزرگترین شهر و مرکز اداری استرالیا است و ملبورن به واسطۀ کشف طلا موقعیت اقتصادی مناسبی دارد. در نتیجه در هنگام تصمیم گیری برای انتخاب پایتخت، درگیری میان سیدنی و ملبورن به وجود آمد. تا اینکه در بند ۱۲۵ قانون اساسی جدید استرالیا ذکر شد که «پایتخت استرالیا باید در ایالت New South wales باشد و بیشتر از ۱۶۰ کیلومتر تا سیدنی فاصله نداشته باشد. منطقۀ مورد نظر باید حداقل ۲۶۰ کیلومترمربع مساحت داشته باشد».

large_canberra_web

با این اوصاف حکومت استرالیا برای انتخاب محل پایتخت جدید، ایده­‌آل‌­ها و معیارهایی را تعیین کردکه مهمترین آنها عبارتند از:

  • شهر در سایتی جذاب واقع شود که پایتختی زیبا ایجاد کند؛
  • وضعیت فیزیکی فرح بخشی داشته باشد، درنتیجه آب و هوای استوایی نداشته باشد؛
  • شهر در یک منطقۀ بلند مرتبه ساخته شود؛
  • پایتخت باید از نظر دفاعی بالقوه باشد، درنتیجه نباید در کنار دریا باشد. زیرا حملات دریایی خطرناک‌تر از حملات هوایی است؛
  • پایتخت باید دسترسی راحت به تمام قسمت­های کشور داشته باشد، مخصوصاً از طریق قطار؛
  • شهر انتخاب شده باید ارزش پایتخت شدن را داشته باشد، درنتیجه نباید آلودگی صنعتی داشته باشد؛
  • باید آب کافی برای تأمین نیاز ساکنان داشته باشد. درنتیجه باید در نزدیکی کوه واقع شود؛
  • زمین­‌های کشاورزی برای تأمین غذا داشته باشد.

پس از مشخص شدن معیارهای انتخاب پایتخت، مکان­های زیادی برای ساخت شهر پیشنهاد شدند که در نهایت کانبرا (Canberra) به دلیل داشتن ویژگی­‌های زیر انتخاب شد:

  • کانبرا در جنوب ایالت New South Wales قرار دارد؛
  • در بلندی قرار گرفته و از فواصل دور قابل رویت است؛
  • تپه­‌های منطقه برای ساخت ساختمان­های اصلی شهر مناسبند؛
  • ساخت شهر بر روی تپه­‌ها باعث می­شود چشم انداز خوب شمال و شمال غرب را داشته باشد و از باد مزاحم جنوب و غرب در امان باشد؛
  • در حومۀ شهر، زمین­های وسیع برای رژۀ سربازان و نظامیان وجود دارد؛
  • در موقعیتی قرار دارد که می­تواند آب را ذخیره کند و توپوگرافی آن به گونه‌­ای است که می‍توان دریاچه­‌ای در آن ایجاد کرد؛
  • کانبرا در مسیر قطار سیدنی- ملبورن قرار دارد؛
  • دارای زمین­‌های کشاورزی بسیار است.

کانبرا، پایتخت بوته

کانبرا شهری است که حدود ۳۵۰ هزار نفر جمعیت دارد و بزرگ‌ترین شهر غیر‌بندری استرالیا به شمار می‌آید. در ۳۰۰ کیلومتری جنوب غربی سیدنی و ۶۵۰ کیلومتری شمال شرقی ملبورن واقع شده است؛ به این خاطر در توافقی که میان مقام‌های ارشد و شهرداران ملبورن و سیدنی در ۱۹۰۸ میلادی صورت گرفت، پایتخت استرالیا به «کانبرا» منتقل شد. این شهر به عنوان شهری که کاملاً با نقشه از پیش تعیین شده ساخته شده‌است با دیگر شهرهای استرالیا تفاوت دارد. کانبرا به عنوان پایتخت استرالیا، پارلمان و دادگاه عالی این کشور و بسیاری دیگر از اداره‌های دولتی را در خود جای داده‌است.

پس از مسابقۀ بین‌المللی طراحی شهری در سال ۱۹۱۱، طرح معمار شیکاگوئی، والتر بورلی گریفن انتخاب و عملیات ساخت در سال ۱۹۱۳ آغاز گردید. طرح شهر مملو از باغهای شهری بود و مساحت زیادی به فضای سبز اختصاص داده شد. بطوری‌که کانبرا عنوان «پایتخت بوته» را به خود اختصاص داد.

ساختار شهر

شهر در مسیر دو محور عمود بر هم طراحی شده‌است: محور آب (دریاچۀ گریفن) و محور زمین­های تشریفاتی که از خانۀ پارلمان در کاپیتال هیل تا خیابان ANZAC و یادبودهای جنگی استرالیا در کوهپایۀ کوه آینسلی ادامه می‌یابد.canberra-1

علاوه بر دو محور مذکور، مثلث پارلمانی نیز ساختار اصلی شهر را می‌­سازد. منطقۀ معروف به مثلث پارلمانی کانبرا از سه محور تشکیل شده است و سه رأس این مثلث عبارتند از: خانه پارلمان، منطقۀ دفاعی کانبرا، منطقۀ غیر دفاعی و مرکز شهر.

دریاچه مصنوعی کانبرا (Lake Burley Griffin) از نظر جغرافیایی تقریباً در مرکز شهر قرار دارد. این دریاچه مانند یک پیش فضا برای منطقۀ حکومتی است و هدف از ساخت آن تأمین آب منطقه بوده است. دریاچه با نقوش و خطوط طبیعی طراحی شده است. جهت جمع آوری آب لازم برای دریاچه، سدی بر روی رودخانه مولونگلو (Molonglo) زده­اند. مکان دریاچه نیز در اثر سیل گود شده بود و حداکثر ۱۸ متر عمق دارد.

استقرار مجموعۀ حکومتی در شهر

پارلمان استرالیا (به عنوان مرکز حکومت کشور) در جایی دور از ترافیک شهر و در رأس مثلث پارلمانی  قرار دارد.

از همان ابتدای طراحی کانبرا، پارلمان به عنوان سرآمدترین ساختمان در نظر گرفته شده بود. در نتیجه برای انتخاب مکان آن کشمکش بسیاری وجود داشت. درنهایت در سال ۱۹۱۲ تپه (camp hill) که بلندترین منطقه شهر بود به عنوان مکان پارلمان انتخاب شد.  در سال ۱۹۱۴ مسابقه­ای برای طراحی پالمان برگزار شد تا ساختمانی طراحی شود که به طور موقت و برای انجام امور ضروری مورد استفاده قرار بگیرد و در آینده نیز بخشی از طرح نهایی باشد. اما مسابقه به دلیل جنگ جهانی اول به تعویق افتاد. در سال ۱۹۲۷ ساخت ساختمان موقت پارلمان در شمال Camp Hill به پایان رسید و به عنوان نمادی برای استرالیا تبدیل شد.

canberra-2

در اواسط دهه ۱۹۵۰ این نگرانی به وجود آمد که ساختمان موقت پارلمان نتواند نیازهای عصر حاضر را برآورده سازد، همچنین در فکر گسترش کانبرا به عنوان پایتخت ملی استرالیا بودند. درنتیجه در سال ۱۹۵۸ طراحی و ساخت مثلث پارلمانی در دستور کار قرار گرفت: مسطح کردن تپه برای نزدیک شدن به ساحل رودخانه، ساخت کتابخانه ملی، توسعه دیوان عالی کشور، ساخت موزه ملی.

جهت کنترل ترافیک منطقه از جاده و مسیر دایره شکلی بر گرد Capital Hill استفاده کردند. در نتیجه این تپه یک منطقه ایزوله شد که حدود ۳۰ متر ارتفاع و قطری در حدود ۶۴۰ متر دارد.

مرکز ملی کانبرا، مجموعۀ حکومتی

اگر در مثلث پارلمانی کانبرا مثلث دیگری رسم کنیم، منطقه‌­ای در جنوب دریاچه به وجود می‌­آید که به منطقه پارلمانی معروف است. در این منطقه که به عبارتی مجموعه حکومتی استرالیا است، اجزای زیر در کنار یکدیگر قرار گرفته­‌اند: خانه پارلمان، خانه پارلمان قدیمی، دادگاه عالی،گالری ملی، کتابخانه ملی، مرکز ملی علوم و فناوری، وزارت خزانه داری، وزارت اقتصاد و دارایی، وزارت محیط و آب و جمعیت و اجتماع.

بدین ترتیب در کانبرا اجزای اصلی مجموعۀ حکومتی در سه نقطه قرار گرفته‌­اند و مثلث پارلمانی کانبرا را تشکیل می‌­دهند. درواقع مجموعه حکومتی در یک منطقه متمرکز شده و ساختار شهر مرکزگراست. نقطۀ اوج مجموعه، در رأس مثلث پارلمانی و ساختمان پارلمان است.

خانۀ پارلمان

خانه پارلمان به عنوان قلب منطقه پارلمانی استرالیا است. ایده طرح عبارت است از:

  • بهره گیری ازمحورهای سایت؛
  • دو فضای اصلی به صورت متقارن نسبت به محور سایت و عمود بر محور سالن مرکزی قرار دارند؛
  • فضاهای خدماتی و اداری در اطراف این فضاهای اصلی قرار دارند؛
  • فضاهای عمومی، تشریفاتی و اتاق­های شورا در امتداد محور سایت قرار دارند؛

خانه پالرمان سه یا به عبارتی چهار عرصه اصلی دارد:

  • عرصه مرکزی در امتداد محور سایت شامل: فضاهای عمومی، رستوران­ها و تسهیلات معمول در شمال هال مرکزی؛ اتاق­‌های کابینه و شورا و قوه مجریه و کتابخانه در جنوب؛
  • عرصه خانه نمایندگان در شرق.
  • مجلس سنا در غرب.

سالن مرکزی در میان دو دیوار منحنی بزرگ قرار دارد و با چمن پوشیده شده که حس تپه را می­‌دهد.

دو بال اداره­‌ها در دو و سه طبقه ساخته شده‌­اند در نتیجه ساختمان بیشتر از اینکه بر زمین مسلط باشد با آن درگیر شده است.

ساختمان چهار ورودی دارد: ورودی اصلی از شمال، ورودی قوه مجریه در جنوب، ورودی خانه نمایندگان از شرق و ورودی مجلس سنا از غرب. بدون داشتن یک در پشتی، دریافت کالا و خروج ضایئات از طریق زیرزمین و از طریق تونل­هایی صورت می­‌گیرد که به عرشه­‌ای خارج از محدوده پارلمان می­‌رود و دسترسی به این عرشه مستقل از ساختمان پارلمان است.

۱۹ اتاق مشاوره، مجموعه­ای از اتاق­های کابینه، دو اتاق پارلمانی، کتابخانه، تئاتر، اداره پست و مغازه‌ها. تسهیلات غذاخوری شامل کافه و رستوران در این ساختمان قرار دارند. از حیاط ورودی و هال مرکزی برای برگزاری مراسم مختلف مانند جشن عروسی، جشن فارغ التحصیلی دانشگاه استرالیا استفاده می‌­شود.

ساختمان پارلمان به گونه­ای طراحی شده که دسترسی باز دارد (بدون محدودیت دسترسی) اما برای حفظ امنیت فیزیکی تمهیداتی صورت گرفته است. دلیل عدم محدودیت در دسترسی:

  • در یک جامعه دموکرات این حق مردم است که نمایندگانشان را در حال کار کردن ببینند.
  • از خواسته­‌های مهم مردم استرالیا این است که اعضای پارلمان که به صورت دموکراتیک انتخاب شده‌­اند، بتوانند به راحتی و بدون ترس از امنیتشان با مردم در ارتباط باشند.
  • کار حکومت و نمایندگان توسط مردم مختل نمی‌­شود.
  • کالبد ساختمان در مقابل دزدان و خرابکاران و جاسوسان در امان است.

با تغییر در میزان امنیت بخش­های مختلف و همچنین جدا بودن دسترسی به هر بخش، اهداف بالا به حقیقت پیوسته است. درواقع در عرصه­‌هایی که نیاز به امنیت بالا دارند پیش بینی‌­های لازم صورت گرفته اما به گونه­‌ای است که سهولت دسترسی را مختل نکنند.

 

 

منابع:

[۱] http://fa.wikipedia.org  (دستیابی در اردیبهشت ۱۳۹۳)‎

[۲] http://www.idealcity.org.au    (دستیابی در اردیبهشت ۱۳۹۳)‎

[۳] Greg Wood, Canderra maps and makers, A publication of the Chief Minister’s Department, ACT Government – to commemorate the Centenary of Canberra,1913-2013.

[۴] R.P.S. Dalgleish, ASTC, MIE Aust, assisted by A.E. Taylder, C Eng, MIMechE (UK), FIE Aust, THE NEW PARLIAMENT HOUSE, Canberra’s Engineering Heritage, 2008.

دیدگاه ها (0)

دیدگاه خود را بیان کنید

آدرس ایمیل شما هرگز منتشر نخواهد شد. پرکردن فیلدهای دارای علامت * ضروری است.